به گزارش خبرگزای اقتصادی ایران(econews.ir)،" مهندس علی اخوان" در خصوص پیشینه این پروژه اظهار کرد: در پی اقدام موفقیت آمیز جهاد دانشگاهی در زمینه طراحی و ساخت سیستم برق و کنترل دکل‌های حفاری و عملکرد موفق این نهاد در کسب دانش فنی ساخت بسیاری از تجهیزات مورد نیاز صنعت نفت این پروژه در قالب قرارداد ساخت تعدادی دستگاه دکل حفاری خشکی در سال 87 با یکی از شرکتهای تابعه وزارت نفت منعقد شد.
وی اشاره به اینکه هدف از اجرای این طرح تامین بخشی از دکل‌های حفاری مورد نیاز شرکت ملی نفت ایران و انتقال فن‌اوری ساخت آن به داخل کشور است، تصریح کرد: این پروژه با همکاری یک شرکت خارجی طی زمان دو سال در حال انجام بوده و انتقال دانش فنی به داخل کشور در مقابل خرید برخی تجهیزات از شرکت خارجی از ویژگی‌های این پروژه است که حدود پنجاه درصد پروژه از خارج کشور تهیه و مابقی از طریق طراحی و ساخت تجهیزات در داخل کشور تامین می‌شود.
اخوان با بیان این که همکار خارجی این طرح از ابتدا تا زمان نصب و راه اندازی تجهیزات بر روی فعالیت‌های انجام شده نظارت داشته و در نهایت تاییدیه‌های مورد نظر را صادر می‌کند، خاطر نشان کرد: دستیابی به آخرین فن‌آوری روز دنیا در طراحی کامل و ساخت برخی از اجزای دکل‌های حفاری 2000hp که در مراحل بعدی توانایی طراحی انواع دکل‌های حفاری دیگر - دکلهای حفاری تعمیراتی 750hp و 1000hp و همچنین دکل‌های حفاری فوق سنگین 3000hp - مهیا می‌شود از ویژگی‌های دیگر این پروژه است.
مدیر مرکز پروژه های خاص جهاد دانشگاهی واحد علم ‌و صنعت افزود: البته ساخت و تولید برخی از تجهیزات برای مصرف آنها در داخل کشور مقرون به صرفه نخواهد بود که در صورت افزایش تعداد سفارش ساخت داخل، حمایت‌های کلان و دراز مدت دولت و همچنین فراهم شدن شرایط صادرات آن تجهیزات، قطعا توانایی ساخت آنها در داخل کشور وجود دارد.
این محقق برتر جهاد دانشگاهی در رابطه با روند طراحی و ساخت این دکل‌های حفاری گفت: در حال حاضر طراحی دکل‌های حفاری 2000 اسب بخار در داخل کشور به انجام رسیده و در صورت رفع مشکلات موجود در قرارداد مذکور، ساخت تجهیزات آغاز می‌شود. طراحی سیستم برق و کنترل دکل‌های حفاری، طراحی سیستم Utility ، طراحی سازه دکل (Mast & Substructure) و همچنین مخازن گل و سایر سازه‌های فرعی دیگر به انجام رسیده و بر اساس طراحی انجام شده تحت نظارت همکار خارجی مراحل ساخت نصب و راه‌اندازی انجام می‌شود.
اخوان با اشاره به اینکه حدود یک قرن از حفر اولین چاه نفت و بیش از سی سال از انقلاب اسلامی می‌گذرد در خصوص موانع موجود در بومی سازی و توسعه دانش فنی در حوزه های بالادستی و پایین دستی صنعت نفت و راهکارهای رفع آن‌ها به ایسنا گفت: لزوم وجود متولی حمایت از ساخت داخل در وزارت نفت در حالی که بارها برخی از مدیران صنعت نفت خود را متولی بومی سازی تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز در این صنعت ندانسته و مسوولیت آن‌را بر عهده سایر وزارتخانه های می اندازند .
وی در ادامه وجود متولی تولید فن‌آوری‌های مورد نیاز صنعت نفت و فعالیت آن در راستای تدوین استراتژی توسعه تکنولوژی در صنعت نفت ایران، تعریف مباحث پژوهشی مبتنی بر ماموریت‌ها و تفکیک فعالیت‌های پژوهشی و تولید فن‌آوری را در وزارت نفت ضروری دانست و اضافه کرد: لزوم به وجود آوردن خودباوری در کارشناسان بهره برداری نسبت به ساخت داخل بسیار احساس می شود اما این در حالی است که عدم اعتقاد به توانمندی داخلی در برخی موارد باعث می شود که کارشناسان بدون هیچگونه تعللی سفارش خرید تجهیزات از خارج را بدهند .
این محقق جهاد دانشگاهی با اشاره به لزوم وجود استراتژی انتقال فن‌آوری در انجام خریدهای کلان خارجی اظهار کرد: صنعت نفت می‌تواند ضمن تامین بخشی از خریدهای خود از بازار خارج به صورت موازی با آن، حمایت خود را از سازنده داخلی در انتقال فن‌آوری و توسعه آن داشته باشد اما وزارت نفت اقدام به تامین حدودا 20 دستگاه دکل حفاری کرده است اما هیچگونه برنامه منسجمی در تامین آنها به صورت ترکیبی از بازار داخل و خارج ندارد؛ بنابراین بدیهی است که طی فرآیند تامین این دکل‌ها، نه سازنده داخلی به تکنولوژی مورد نظر دست پیدا خواهد کرد و نه کارفرما به دکل‌های مورد نیاز با قیمت مناسب می رسد که این خود مثال روشنی برای عدم وجود این استراتژی، در تامین دکلهای حفاری مورد نیاز صنعت نفت است.
وی افزود: اگر تامین این دکل‌ها توسط یک دستگاه اجرایی شایسته و برنامه‌ای مناسب به وسیله سازنده یا سازندگان داخلی راهبری شود میتوانیم توان چانه زنی خود را در تامین آنها با قیمت مناسب و همچنین در دریافت امتیازات تکنولوژیک، بالا ببریم که متاسفانه امروز شاهد پرداخت تاوان سنگین از طرف سازندگان داخلی برای دریافت فن‌اوری در قالب قراردادهای کوچک به صورت انفرادی با شرکت‌های خارجی هستیم و تامین کنندگان دکل بعضا یا ناموفق و یا با پرداخت هزینه گزاف دکل‌ها را از خارج کشورتامین می کنند.
اخوان در رابطه با علت موفقیت جهاد دانشگاهی در این زمینه اظهار کرد: اگر جهاد دانشگاهی توفیقاتی در انتقال تکنولوژی ساخت تجهیزات صنعت نفت (از جمله UPS و شارژرهای صنعتی و یا سیستم برق و کنترل دکلهای حفاری خشکی و دریا ) کسب کرده از طریق شرکت در مناقصات در یک میدان کاملا رقابتی با شرکتهای خارجی معتبر بوده که در حین اجرای پروژه قادر به انتقال بخش و یا کل تکنولوژی طراحی و ساخت آن تجهیزات به داخل کشور شده است.
وی تصریح کرد: بومی سازی و توسعه از گام‌های بعدی این پروژه است که این مدل انتقال تکنولوژی از ریسک بسیار بالایی برخودار بوده و با توجه به شرایط سیاسی و تجربیات موجود کاری بسیار سخت است که بعضا شرکت‌های خصوصی تمایلی به حضور در چنین پروژه هایی ندارند و به علت عدم حمایت دولت، شرکت‌های خصوصی به سمت کسب نمایندگی‌های فروش شرکتهای خارجی و... روی می‌آورند.
اخوان در پایان گفت: پیشنهاد می شود معاونت علمی و فن‌آوری ریاست جمهوری در تعامل با وزارت نفت، انجمن‌های صنفی، مشاوران، سازندگان، پیمانکاران و موسسات پژوهشی و تحقیقاتی فعال و موفق در صنعت نفت به تدوین استراتژی توسعه فن‌آوری در این صنعت حیاتی کشور اقدام کند که با توجه به جامعیت و پیشرفته بودن فن‌آوری‌های به کار رفته در این صنعت، در صورت اجرای موفق این استراتژی، صنعت نفت به موتور توسعه صنعت ایران تبدیل می‌شود و امیدورایم با حمایت جدی و پایدار در قالب یک برنامه ریزی مناسب بتوانیم تا سال 1404 به تکنولوژی‌های مورد نظر در حوزه صنایع بالادستی، میان دستی و پایین دستی در صنعت نفت دست پیدا کنیم.